Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2017

Μέρες οργής/Vredens dag (1943) του Καρλ Ντράγιερ

Συντελεστές: Καρλ Ντράγιερ (Σεναριογράφος), Μόγκενς Σκοτ-Χάνσεν (Σεναριογράφος), Πολ Κνούντσεν (Σεναριογράφος), Χανς Βίερς-Γιένσεν (Συγγραφέας), Καρλ Άντερσον (Διεύθυνση Φωτογραφίας), Τόρκιλντ Ρόζε (Ηθοποιός), Σίγκριντ Νέγενταμ (Ηθοποιός), Λίσμπεθ Μόβιν (Ηθοποιός), Πρέμπεν Λέντορφ (Ηθοποιός), Πολ Σίρμπεκ (Μουσική)

Σε ένα μικρό χωριό στη Δανία του 17ου αιώνα, ο πάστορας Άμπσαλον παντρεύεται την πολύ νεότερή του Άννα, κόρη μιας υποτιθέμενης μάγισσας. Ο ερχομός του γιου του, Μάρτιν (από τον πρώτο του γάμο), αναστατώνει το σπιτικό του. Ο νεαρός ερωτεύεται τη σχεδόν συνομήλικη μητριά του, κι εκείνη δεν αργεί να ανταποκριθεί. Ο Άμπσαλον μαθαίνει την αλήθεια από την ίδια την Άννα και, σοκαρισμένος, πεθαίνει. Στην κηδεία του, η πεθερά της που ποτέ δε ενέκρινε τον γάμο, την κατηγορεί ως μάγισσα. Επεκτείνοντας τον προβληματισμό του Πάθους της Ζαν ντ’ Αρκ γύρω από τον σκοταδισμό και τη μισαλλοδοξία, ο Ντράγιερ εστιάζει το βλέμμα του στην ψυχοσύνθεση και το κοινωνικό πλαίσιο μιας αδιάλλακτης κοινωνίας: μας εκθέτει έναν κόσμο όπου ο θρησκευτικός φανατισμός μολύνει το μυαλό των ανθρώπων και οδηγεί σε ένα παρανοϊκό κυνήγι μαγισσών. Υπό αυτή την έννοια, η ταινία, η οποία γυρίστηκε στην κατεχόμενη από τους Ναζί Δανία, μπορεί να αναγνωσθεί και ως μια αλληγορία για τον ναζισμό.
Στα χνάρια της ανένδοτης Ζαν ντ’Αρκ και προπομπός της ασυμβίβαστης Γερτρούδης, η Άννα, η πιο αισθησιακή ηρωίδα του μεγάλου δημιουργού, συνθλίβεται από την καταπιεστική και φανατική τάξη πραγμάτων σε σημείο που παραδίδεται σε μια αυτοκαταστροφική αποδοχή της μοίρας της. Με εκπληκτική καθαρότητα, ο Ντράγιερ αναπτύσσει θεματικές όπως η γυναικεία χειραφέτηση, η ερωτική επιθυμία, η χριστιανική πίστη και η μαγεία ως πράξη αντίστασης, ενώ ταυτόχρονα δεν διστάζει να σπείρει αντιφάσεις στην καρδιά των χαρακτήρων. Βαθιά ανθρωπιστικό και παράλληλα απαισιόδοξο, το αριστούργημα αυτό διακρίνεται για την κλασική λιτότητα, το δραματικό μεγαλείο και την εικαστική τελειότητά του. «Προσπάθησα στις Μέρες οργής να δώσω απλώς στην εικόνα τη θέση που θα έπρεπε να ξαναβρεί, λέει ο σκηνοθέτης. O φωτογράφος μου κι εγώ συμφωνήσαμε να δώσουμε στις εικόνες απαλούς γκρίζους και σκοτεινούς τόνους, όπως ταίριαζε στη δράση και στην εποχή». Η σκοτεινή, ανατριχιαστική, «δαιμονική» ατμόσφαιρα της ταινίας αποτυπώνεται επίσης αισθητικά μέσα από τα κοντράστ και τις φωτοσκιάσεις δημιουργώντας ένα στιλιζαρισμένο αποτέλεσμα που παραπέμπει σε πίνακες Φλαμανδών ζωγράφων και κυρίως στον Ρέμπραντ χωρίς, ωστόσο, να μειώνει τον συναρπαστικό ρεαλισμό της. Κάθε καρέ του φιλμ είναι ένα κομψοτέχνημα που εκφράζει ιδανικά τον ενδόμυχο παλμό των χαρακτήρων: αυτόν που πάντοτε κατάφερε να συλλάβει τόσο μοναδικά ο Ντράγιερ.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου