Κυριακή, 18 Ιουνίου 2017

«Το Πείραμα» (Das Experiment) του Όλιβερ Χίρσμπιγκελ (2001)

Αποτέλεσμα εικόνας για Το Πείραμα - Das experiment ( 
Το πείραμα γύρω από την ανθρώπινη συμπεριφορά σε φυλακή θα οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες, εφιαλτικές καταστάσεις.
Με μια άλλη μορφή των reality shows και των Big Brothers καταπιάνεται η ταινία αυτή του Ολιβερ Χέρμπιγκελ.



Εμπνευσμένη από ένα πραγματικό πείραμα που έγινε στις ΗΠΑ το 1971, παρουσιάζει μια ομάδα είκοσι αντρών. Είκοσι ανθρώπινα πειραματόζωα έναντι δύο χιλιάδων δολαρίων δέχονται να εγκλωβιστούν για δύο εβδομάδες εντός γερμανικής φυλακής παίζοντας τους κρατούμενους και τους δεσμοφύλακες. Από πάνω, από το ρετιρέ των φυλακών, μια ομάδα επιστημόνων και άλλων κρατικών αξιωματούχων παρακολουθούν και καταγράφουν τις αντιδράσεις των... νετρονίων. Θα αντέξουν, θα πλακωθούν, θα αλληλοσπαραχθούν;
Οκτώ από τους άντρες παίρνουν το ρόλο των δεσμοφυλάκων και δώδεκα εκείνη των κρατουμένων, που μπαίνουν σε πραγματικά κελιά για 14 μέρες, ενώ διάφορες κάμερες, τοποθετημένες παντού, αρχίζουν να παρακολουθούν τη συμπεριφορά τους.
Σταδιακά τα πράγματα αρχίζουν ν' αλλάζουν, οι δεσμοφύλακες αρχίζουν να πιστεύουν στο ρόλο τους και να φέρονται με σκληρότητα, τελικά με σαδισμό, στους φυλακισμένους, πιστεύοντας ότι μ' αυτό τον τρόπο εκτελούν το «καθήκον» τους.
Η εξέλιξη γίνεται έτσι ανεξέλεγκτη, σε σημείο που οι δεσμοφύλακες να ξεπερνούν τα όριά τους και να συλλαμβάνουν ακόμη και τους υπεύθυνους του πειράματος, για να μετατραπούν σε σύγχρονους ναζί, πιστεύοντας πως έτσι ακολουθούν τις απαιτήσεις του πειράματος.
Η ταινία βάζει με το δικό της τρόπο το θέμα της ευθύνης και της υπακοής σε διαταγές και κανονισμούς, κάνοντας έτσι ένα έμμεσο σχόλιο πάνω στο ναζισμό. Ενώ ταυτόχρονα γίνεται κι ένα σχόλιο πάνω στα διάφορα πρόσφατα (ή και μελλοντικά) προγράμματα της τηλεόρασης. Με μια κάμερα που παρακολουθεί με επιμονή τα πρόσωπα, χρησιμοποιώντας ένα αρκετά δυναμικό μοντάζ, και με πολύ καλές ερμηνείες από το καστ των ηθοποιών του, ο Χέρσμπιγκελ κατάφερε να δημιουργήσει την κλειστοφοβική, εφιαλτική ατμόσφαιρα που απαιτεί το θέμα του.
Πρόκειται για μια εικονογράφηση της κλιμάκωσης των σχέσεων εξουσίας και εξουσιαζομένου κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Στο πρώτο στάδιο η εξουσία επιβάλλεται δια της... στολής. Είμαι αρχηγός, θα κάνεις αυτό που θα σου πω. Στο δεύτερο στάδιο επιβάλλεται διά του... Φρόιντ και της ταπεινώσεως (είναι το στάδιο της ψυχολογικής βίας). Στο τρίτο οι μάσκες πέφτουν και αρχίζουν οι κατραπακιές.
Ο Γερμανός σκηνοθέτης επιχειρεί να αποδείξει κάτι που έχει εγγραφεί στην ιστορία του ανθρώπινου γένους. Όσοι αιώνες και να έχουν περάσει, η Πυραμίδα παραμένει αναλλοίωτη. Από πάνω το κράτος και από κάτω τα όργανα (του κράτους) και οι υπήκοοι του ίδιου κράτους.
Η σκηνοθεσία ακολουθεί κατά γράμμα το πνεύμα του πειράματος. Έτσι, αντί ταινίας εισπράττεις μάθημα κοινωνικής... μικροβιολογίας. Σαν να βλέπεις νετρόνια τοποθετημένα πίσω από τα σίδερα της φυλακής, με δεσμοφύλακες επιγονίσκους του Αδόλφου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου