Δευτέρα, 31 Ιουλίου 2017

Είμαι η Κούβα / Soy Cuba (1964) του Mikhail Kalatozov


Αποτέλεσμα εικόνας για Soy Cuba (1964)
Από τις πιο σημαντικές ταινίες του 20ου αιώνα, το Είμαι η Κούβα είναι ένα πραγματικά παρ' ολίγο «χαμένο» αριστούργημα. Ξεκινώντας με μια κατακόρυφη λήψη που ακόμα προκαλεί ίλιγγο στους σπουδαστές εικονοληψίας (η κάμερα «βουτάει» τέσσερις ορόφους προς τα κάτω για να καταλήξει στο βυθό μιας πισίνας) η ταινία ακυρώνει τους αισθητικούς περιορισμούς της εποχής, φέρνοντας στην επιφάνεια τέσσερις ιστορίες από την Κούβα του Μπατίστα, που διψά για επανάσταση.
Ο Kalatozov εμπιστεύτηκε δυο ποιητές για να του γράψουν το σενάριο και αφέθηκε στον οίστρο του Sergei Urusevsky (αυτή η ταινία τον κατατάσσει δικαιωματικά ανάμεσα στους τρεις - τέσσερις κορυφαίους διευθυντές φωτογραφίας από συστάσεως κινηματογράφου). Η επίσημη πρεμιέρα (1964) προκάλεσε σοκ. Οι Κουβανοί, που περίμεναν ένα έργο ρεαλιστικό, πάγωσαν από τις χορευτικές κινήσεις της κάμερας και εν γένει από το οπτικό στυλ και τις πλαστικές συνθέσεις. Οι Σοβιετικοί τρόμαξαν με την ελευθερία και την άνεση με την οποία οι δυο λαμπροί εκπρόσωποί τους στα διεθνή κινηματογραφικά σαλόνια αγνόησαν το σοσιαλιστικό ρεαλισμό και υιοθέτησαν ένα μοντέρνο στυλ. Η ταινία δεν λογοκρίθηκε αλλά μπήκε στη ναφθαλίνη μέχρι τις αρχές του '90 οπότε οι Francis Ford Coppola και Martin Scorsese την αποκατέστησαν τεχνικά και την έφεραν στο προσκήνιο.

Το «Είμαι η Κούβα» είναι μια έκρηξη λυρισμού, ύμνος στην ζωή και πέρα από το επικαιρικό στοιχείο που αφορά το περιεχόμενο, συνοψίζει όλο το σινεμά μέχρι τις αρχές του '60. Από τον Eisenstein και τον Orson Welles μέχρι το φιλμ νουάρ. Είναι ένα φιλμικό αριστούργημα.
ΚΡΙΤΙΚΗ: ΝΙΝΟΣ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ
Σκηνοθεσία: Μιχαήλ Καλατόζοφ. Ενρίκε Πινέδα Μπάρνετ, Γεφγκένι Γεφτουσένκο. Ηθοποιοί: Σέρτζιο Κοριέρι, Σαλβαδόρ Γουντ, Χοσέ Γκαλάρντο, Ραούλ Γκαρσία. 141 λεπτά.
*** 1/2 Η Κούβα πριν από την επανάσταση του Κάστρο μέσα από τέσσερις διαφορετικές ιστορίες, σε μια εκπληκτικής τεχνικής και ομορφιάς ταινία, σε επανέκδοση, που δεν έχασε τίποτα από τη φρεσκάδα και την πρωτοτυπία της.

Η ανάγκη της επανάστασης στο υπό αμερικανικές ευλογίες (και βοήθεια) δικτατορικό καθεστώς του Μπατίστα είναι στο επίκεντρο της θαυμάσιας αυτής, μοντέρνας στη γραφή της, ταινίας που ο Ρώσος Μιχαήλ Καλατόζοφ («Οταν περνούν οι γερανοί»), με βάση ένα ποιητικό κείμενο του Γεφγκένι Γεφτουσένκο, γύρισε το 1964 στην Κούβα. Από την πρώτη κιόλας από αέρος λήψη με τα δάση του νησιού να εμφανίζονται, ο θεατής έχει την αίσθηση πως έχει να κάνει μ' ένα δημιουργό που όχι μόνο ξέρει να κινηματογραφεί με έμπνευση τις σκηνές του αλλά και να φτιάχνει εικαστικά έξοχες, πρωτότυπες εικόνες. Δεν είναι τυχαίο το ότι η ταινία αναπαλαιώθηκε και παρουσιάστηκε πρόσφατα στην Αμερική από τους Μάρτιν Σκορσέζε και Φράνσις Φορντ Κόπολα, στη μορφή που σήμερα φτάνει και σε μας.

Μέσα από τέσσερις διαφορετικές ιστορίες, ο Καλατόζοφ παρουσιάζει την κατάσταση στην προεπαναστατική Κούβα, δείχνοντας μέσα από τα διάφορα κοινωνικά προβλήματα (η εξευτελιστική κατάσταση της γυναίκας, η αρπαγή της γης για λογαριασμό της αμερικανικής Γιουνάιτεντ Φρουτ, τα απάνθρωπα, κατασταλτικά αστυνομικά μέτρα ενάντια στους διαμαρτυρόμενους φοιτητές, η αμερικανική παρουσία στο νησί με ό,τι χειρότερο είχε να παρουσιάσει) την ανάγκη μιας αλλαγής που μόνο μια επανάσταση (που παρουσιάζεται στο τέταρτο επεισόδιο) μπορούσε να επιφέρει.

Ο Καλατόζοφ χρησιμοποιεί μια εκπληκτική τεχνική για να αφηγηθεί τις ιστορίες του. Εκτός από το πλάνο της εισαγωγής που ανέφερα, η ταινία περιέχει και άλλα εκπληκτικά, μονοχρωματικά πλάνα: όπως το μεγάλης διάρκειας και με πολύπλοκο τράβελινγκ μονοπλάνο που ξεκινά από την κορυφή ενός ξενοδοχείου για να καταλήξει στην πισίνα κάτω από το νερό ή εκείνο που ξεκινάει στους δρόμους με τους διαδηλωτές για να καταλήξει σ' ένα εργοστάσιο κατασκευής πούρων. Σκηνές διαποτισμένες με ποίηση, που τονίζεται τόσο από το ωραίο κείμενο του Γεφτουσένκο όσο και από την κουβανέζικη μουσική. Ενας ύμνος αγάπης και θαυμασμού στην Κούβα του Κάστρο, που δεν έχασε τίποτα -μα τίποτα- από την ομορφιά και τη συγκίνησή της. Μην τη χάσετε!
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/10/2008

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου