Πέμπτη, 31 Αυγούστου 2017

Ο Μεγάλος Δικτάτωρ /The Great Dictator(1940) του Τσάρλι Τσάπλιν

The Great Dictator (1940) Tainies Online Greeks Subs Oi Liwmenoi

Η πρώτη πλήρως ομιλούσα ταινία του Τσάπλιν και η μεγαλύτερή του εμπορική επιτυχία, είναι μία καυστική σάτιρα εναντίον του Χίτλερ και την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία. Μολονότι το μήνυμά της είναι καθαρά πολιτικό, παραμένει μία από τις πιο αστείες και απολαυστικές ταινίες του Τσάπλιν συνδυάζοντας την παρωδία με την παντομίμα, για να διακωμωδήσει όχι μόνο τον Χίτλερ, αλλά το ίδιο το νόημα της δικτατορίας. Αξέχαστη είναι η σκηνή όπου ο κουρέας ξυρίζει έναν πελάτη ακολουθώντας το ρυθμό της Ουγγρικής ραψωδίας του Λίστ, όπως βεβαίως και το ευρηματικό φινάλε!

Ο μεγάλος δικτάτωρ
ΚΡΙΤΙΚΗ: ΝΙΝΟΣ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ

* The Great Dictator. ΗΠΑ, 1940. Σκηνοθεσία-σενάριο: Τσάρλι Τσάπλιν. Ηθοποιοί: Τσάρλι Τσάπλιν, Πολέτ Γκοντάρντ, Τζακ Οκι, Ρέτζιναλντ Γκάρντινερ, Χένρι Ντάνιελ, Μπίλι Γκίλμπερτ. 124 λεπτά.

***** Σε επανέκδοση το αριστούργημα του Τσάρλι Τσάπλιν, με τον Τσάπλιν απολαυστικό στο διπλό ρόλο του Σαρλό-δικτάτορα. Πάντα επίκαιρη σάτιρα του φασισμού, αληθινό διαμάντι του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Σε επανέκδοση, με αναπαλαιωμένες, ολοκαίνουργιες κόπιες, προβάλλεται «Ο μεγάλος δικτάτωρ», ένα από τα μεγάλα αριστουργήματα του Τσάρλι Τσάπλιν, ταινία που παρά τα 63 χρόνια της παραμένει πάντα επίκαιρη, δίνοντας την ευκαιρία στη νέα γενιά κινηματογραφόφιλων να την απολαύσουν. Η ιδέα για την ταινία ξεκίνησε το 1937, όταν με την άνοδο του ναζισμού στην Ευρώπη και τις πληροφορίες για τη ρατσιστική και κατακτητική πολιτική του Χίτλερ, ο Τσάπλιν αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την ομοιότητα του Σαρλό με τον Χίτλερ για να σατιρίσει το δικτάτορα. Ετσι, έγραψε ένα σενάριο όπου από τη μια ερμήνευε ένα ανώνυμο Εβραίο κουρέα κι από την άλλη το δικτάτορα της Τομανίας, Χίνκελ. Η ταινία αρχίζει στα 1918, στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου με τον κουρέα-Σαρλό να χάνει τη μνήμη του στην προσπάθειά του να βοηθήσει έναν τραυματία αξιωματικό να διαφύγει με αεροπλάνο. Στη συνέχεια, μεταφερόμαστε στα 1938, όταν ο αμνησιακός κουρέας, που μόλις βγαίνει από το νοσοκομείο επιστρέφει στο κουρείο του για να ανακαλύψει ότι τώρα η χώρα κυβερνάται από τον παρανοϊκό δικτάτορα Χίνκελ, που σχεδιάζει να κατακτήσει τον κόσμο, ενώ παράλληλα αρχίζει μια εκστρατεία αντισημιτισμού. Κάποια όμως στιγμή, εξαιτίας μιας παρεξήγησης, ο κουρέας, που μοιάζει καταπληκτικά με τον Χίνκελ, θα πάρει τη θέση του δικτάτορα...

Στόχος του Τσάπλιν, όταν γύριζε την ταινία, ήταν ο ανερχόμενος φασισμός (η ταινία γυρίστηκε στις παραμονές του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, μέχρι όμως που να τελειώσει τα χιτλερικά στρατεύματα είχαν ήδη εισβάλει στη Γαλλία), ένας φασισμός βέβαια κτηνώδης που σήμερα, στις «πολιτισμένες» τουλάχιστο χώρες, έχει πάρει άλλες πιο εκλεπτυσμένες, αλλά πάντα το ίδιο επικίνδυνες, μορφές.

Η ταινία του Τσάπλιν αρχίζει σαν κωμωδία σλάπστικ, με τις σκηνές στα χαρακώματα και την προσπάθεια διαφυγής με το αεροπλάνο, συνεχίζεται ως παρωδία και σάτιρα με την εμφάνιση του Χίτλερ και του Μουσολίνι, χωρίς όμως να παραμερίζονται και τα κλασικά στοιχεία της οπτικής κωμωδίας του βωβού, για να καταλήξει σε πολιτικό μανιφέστο, το πιο ξεκάθαρο που έδωσε ποτέ ο Τσάπλιν, μαζί μ' εκείνο στην κατοπινή του ταινία «Ενας βασιλιάς στη Νέα Υόρκη».

Η ταινία περιέχει θαυμάσιες, διανθισμένες με πρωτότυπα, απολαυστικά γκαγκ, σκηνές, που δείχνουν το ανεπανάληπτο ταλέντο του κωμικού: από τη σκηνή στην αρχή με το κανόνι να «κυνηγά» τον Σαρλό, εκείνη με τον κουρέα σ' ένα αεροπλάνο που πετάει ανάποδα (καταλήγοντας σε μια σκηνή όπου ενώ το αεροπλάνο πέφτει, ο αξιωματικός δίπλα του αρχίζει να απαγγέλλει ένα ποίημα που μοιάζει να βγήκε από ποίημα του Τ.Σ. Ελιοτ), η σκηνή με τον κουρέα να ξυρίζει έναν πελάτη με συνοδεία την ουγγρική ραψωδία του Μπραμς, την άλλη με τον Χίνκελ να χορεύει με το μπαλόνι-υδρόγειο, χαϊδεύοντάς το, κλοτσώντας το, πετώντας το στον αέρα, ώσπου αυτό σκάει, ή τη σκηνή με τους Χίνκελ-Ναπαλόνι (διάβαζε Μουσολίνι) στις καρέκλες του κουρείου ή αργότερα στον τουρτο-καβγά. Παράλληλα, η ταινία έχει σκηνές συγκινητικές, φτιαγμένες με ανθρωπιά και ποίηση, όπως εκείνη με τον κουρέα να διαφεύγει με την αγαπημένη του (Πολέτ Γκοντάρντ) στη στέγη ενός διπλανού σπιτιού και να παρακολουθεί από εκεί το κάψιμο του κουρείου του, ή εκείνη του φινάλε, με τον κουρέα έχοντας πάρει τη θέση του Χίνκελ να κάνει, σ' ένα αληθινά λαμπρό λόγο, που διαρκεί δέκα σχεδόν λεπτά, έκκληση προς τους στρατιώτες για ειρήνη, δημοκρατία και ελευθερία. Αν ο κινηματογράφος αποκαλείται έβδομη τέχνη είναι χάρη σε ταινίες όπως αυτήν εδώ. Ταινία που βλέπεται και ξαναβλέπεται με την ίδια πάντα απόλαυση μαζί και συγκίνηση.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 30/05/2003


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου